करियर गाईडन्स 10 वी 12 वी साठी

Career After 10th

सायन्स कॉमर्स की आर्ट्स ? कशी निवडाल योग्य शाखा ?

परवाच मी एका शाळेत करियर गाईडन्स साठी प्रमुख पाहूणा म्हणून गेलो होतो. त्या ठिकाणी विद्यार्थी आणि पालक उपस्थित होते. त्या वेळेला काही पालकांनी प्रश्र्न विचारले होते. विशेषकरून एका पालकाने असा प्रश्न विचारला कि कोणत्या मुलाने सायन्स निवडावे, कोणत्या मुलाने कॉमर्स निवडावे, कोणत्या मुलाने आर्ट्स निवडावेप्रश्न खूप चांगला होता. प्रत्येक पालकाच्या मनात हा प्रश्न घोळत होता. केवळ दहावीला मिळालेला गुणांवर शाखा निवडावी का ? भविष्यात शास्त्र शाखेला खूप स्कोप असतो म्हणून निवडावी का कॉमर्स शाखेला लागणाऱ्या क्षमता आणि कल कोणतेआर्ट्स शाखेला लागणाऱ्या क्षमता आणि कल कोणते ?

यावर उत्तर देताना मी पालकांना समजून सांगितले ते असे 

प्रत्येक शाखेला लागणारी क्षमता आणि कल प्रथमतः समजून घेतले पाहिजे. त्या नंतर आपल्या पाल्याच्या क्षमता आणि कल जाणून घेतला पाहिजे. आपल्या पाल्याला इयत्ता आठवी ते दहावी मध्ये गणित आणी शास्त्र या विषयात किती मार्क पडले आहेत, त्याचा विचार करावा. त्याला का, कसे, कशाला असे प्रश्न पडतात का ? त्याला काय करायला आवडते, काय करायला जमते याचा विचार करावा. मुलांना क्रिकेट खूप आवडते, तो आंतरशालेय क्रिकेट स्पर्धा खेळला आहे का त्याला खेळायला जमतेच असे नाही. क्रिकेट खेळाविषयी संपूर्ण माहिती असतेच असे नाही. क्रिकेट हा खेळ म्हणून मॅच बघायला आवडेल.  प्रत्यक्ष मैदानावर जाऊन खेळायला आवडेल किंवा जमेल असे नाही. काही मुलांना कॉम्प्युटर खूप आवडतो, म्हणून कॉम्प्युटर मध्ये करियर करेलच असे नाही. त्या मुलाला कॉम्प्युटरची तांत्रिक माहिती असेल असे नाही.   त्याला मदरबोर्ड कुठल्या कंपनीचा, त्याची रॅम किती, हार्डडिस्क किती जीबीची, ऑपरेटिंग सिस्टिम कुठली ती कशी इन्स्टॉल करावी, कुठली सॉफ्टवेअर आहेत, ती कशाला लागतात, ब्राऊझर कुठला वापरतात ? हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर याची माहिती असेल तर नक्की त्याचा विचार करावा.  म्हणूनच प्रत्येक पालकाने आपल्या मुलाच्या क्षमता आणि कल ओळखूनच शाखा निवडावी. 

सायन्स

सायन्स शाखेकडे लागणाऱ्या क्षमता आणि कल 

क्षमता 

१. सर्वसामान्य आकलन क्षमता 

ही क्षमता कोणताही अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असते. कोणतीही नवीन गोष्ट शिकण्यासाठी, संकल्पना तयार होण्यासाठी या संकल्पनांचा वापर करून अधिकाधिक माहिती व ज्ञान मिळविण्यासाठी ही मूलभूत क्षमता आहे.

२. तर्क विचार क्षमता 

शाळेत आणि महाविद्यालयात गेल्यावर अध्यापक, पालक यांची फारशी मदत न घेता अध्ययन (स्वतःचे स्वतः शिकणे) करावे लागते. कोणताही विषय अभ्यासताना जेव्हा तुम्ही माहिती संकलित करत असता तेव्हा तर्कशुध्दपणे विश्लेषण करतच त्या विषयातील विविध गोष्टी समजणे आणि योग्य अर्थ लावणे महत्वाचे आहे.

३. अंकज्ञान 

गणितामधील मूलभूत संकल्पना समजून घेणे. चिन्हे, सांकेतिक चिन्हे सहजगत्या वापरता येणे. प्रत्येकालाच साधे सोपे अंक आणि त्यांचे परस्परांशी असलेले संबंध समजणे आवश्यक असते. दैनंदिन व्यवहारात ही क्षमता आवश्यक असते. अंकाच्या वेगवेगळ्या वापरामुळे, गणिती क्रियांमुळे विकसित होणारी विचारकौशल्ये आणि मोजमापांचे स्पष्ट भान हे शिक्षणाच्या उच्च पातळ्यांवर आवश्यक असते.

४.अवकाश बोधन क्षमता 

त्रिमिती-द्विमिती या मधील भौमितिक आकृती, विविध प्रकारची उपकरणे, वस्तू यांचे आकार, रचना समजण्यासाठी ही क्षमता आवश्यक आहे.

कल

१. तात्विक वैचारिक कल 

माहिती गोळा करणे, संशोधन करणे, उच्चशिक्षणासाठी अध्ययन करणे, व्यावसायिक क्षेत्रातील मोठया योजना तयार करणे यासाठी हा कल उत्तम असणे आवश्यक आहे.

२. स्वामित्व (महत्वाकांक्षा, जिद्द):

समाजामधे काहीतरी विशेष दर्जा, स्थान मिळवणे, मनात असेल ते काम जिद्दीने पूर्ण करणे याबाबत हा कल दिसून येतो.

  यशस्वी होण्यासाठी लागणारी गुरुकिल्ली 

   १. कष्ट पूर्वक अभ्यासाची तयारी 

  २. अवांतर वाचन

  ३. शास्त्र व गणितातील मूलभूत संकल्पना समजून घेणे आवश्यक 

  ४. तर्कविचार क्षमता

  ५. चिकाटी,मेहनत  

  ह्या क्षमता आणि कल ज्या विद्यार्थ्या कडे असेल आणि कष्टपूर्वक अभ्यास करण्याची तयारी , अवांतर वाचन करण्याची आवड, संकल्पना समजून अभ्यास करण्याची तयारी,   तर्कविचार क्षमता आणि अंगी चिकाटीने मेहनत करण्याची तयारी असेल. त्याच विद्यार्थ्यांनी शास्त्र शाखेला प्रवेश घ्यावा. 

कॉमर्स

कॉमर्स शाखेकडे लागणाऱ्या क्षमता आणि कल

क्षमता 

अंक ज्ञान :- (साधी आकडेमोड):

गणितामधील मूलभूत संकल्पना समजून घेणे. चिन्हे, सांकेतिक चिन्हे सहजगत्या वापरता येणे. प्रत्येकालाच साधे सोपे अंक आणि त्यांचे परस्परांशी असलेले संबंध समजणे आवश्यक असते. दैनंदिन व्यवहारात ही क्षमता आवश्यक असते. अंकाच्या वेगवेगळ्या वापरामुळे, गणिती क्रियांमुळे विकसित होणारी विचारकौशल्ये आणि मोजमापांचे स्पष्ट भान हे शिक्षणाच्या उच्च पातळ्यांवर आवश्यक असते.

२. अंकस्मृती:

या क्षमतेमुळे आपण खूप प्रमाणात अंक लक्षात ठेऊ शकतो. संख्याशास्त्रीय माहितीसुध्दा लक्षात ठेऊ शकतो. अंक लक्षात ठेवण्याचा सराव केल्यामुळे एकाग्रता वाढायला मदत होते. परीक्षेमधील यश मिळवणे या क्षमतेमुळे सोपे जाते. या क्षमतेचा उपयोग वाणिज्य आणि शास्त्र शाखेसाठी होऊ शकतो.

Career in Commerce

3.अभाषिक स्मृती:

दैनंदिन जीवनात आणि अभ्यासामध्येही याचा उपयोग होतो. आकृती रूपाने आपण अनेक गोष्टी लक्षात ठेवतो. आकृतीरूप स्मृती किंवा अभाषिक स्मृतीची क्षमता जीवशास्त्र, भौतिकशास्त्र, वैद्यकशास्त्र, इंजिनिअर, वास्तुशास्त्र, कला इ. विषयांचा अभ्यास करण्यासाठी आवश्यक असते.

४. सामाजिक क्षमता :

चेह‍र्‍यावरील हावभाव, शारिरीक स्थिती, बोलण्याची पध्दत यावरून व्यक्ती समजण्याचा अंदाज करणे. ही क्षमता इतरांना समजून घेण्यासाठी आवश्यक असते. जिथे जास्तीतजास्त व्यक्तींशी संबंध येणार असतो तिथे ती जास्त आवश्यक असते. शिक्षण, डॉक्टर, सामाजिक कार्यकर्ते, नेते, समुपदेशक, व्यवस्थापक या क्षेत्रामध्ये ही क्षमता जास्त असणे आवश्यक असते.

५. भाषिक क्षमता :

विविध प्रकारच्या संकल्पना, त्यांचे अर्थ जाणून घेण्यासाठी भाषिक क्षमतेचा वापर होतो. लेखन, बोलणे, वाचन, श्रवण (ऐकणे) या सर्व ठिकाणी ही क्षमता वापरली जाते. अभ्यासक्रमातील यश हे भाषेतील प्रभुत्वावर अवलंबून असते.महाविद्यालयातील कलाशाखा, सामाजिक शास्त्रे, व्यवस्थापन, कायदा, शिक्षणक्षेत्रे, वाणिज्य या विषयांचा अभ्यास करायला ही क्षमता उत्तम असणे गरजेचे असते.व्यावहारिक आयुष्यातील यशासाठीही ही क्षमता चांगली असणे आवश्यक असते.

 

कल

१. तात्विक- वैचारिक कल:

माहिती गोळा करणे, संशोधन करणे, उच्चशिक्षणासाठी अध्ययन करणे, व्यावसायिक क्षेत्रातील मोठया योजना तयार करणे यासाठी हा कल उत्तम असणे आवश्यक आहे.

२. अधिक व्यावहारिक दृष्टी:

व्यवहारातील नफा- तोटयाचा विचार करणे, निर्णय घेणे, जबाबदारीची कामे करणे, आर्थिक प्रगतीचा आग्रह धरणे अश्या प्रकारच्या वर्तनात हा कल दिसून येतो.

 

  यशस्वी होण्यासाठी लागणारी गुरुकिल्ली 

  १. अर्थकारण आणि वाणिज्याची आवड 

  २. व्यावहारिक दृष्टीकोन

  ३.आकडेमोड, अंकाशी मैत्री 

  ४.चिकाटी, मेहनत

आर्ट्स

आर्ट्स शाखेकडे लागणाऱ्या क्षमता आणि कल

क्षमता

१. सर्वसामान्य आकलन क्षमता 

ही क्षमता कोणताही अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असते. कोणतीही नवीन गोष्ट शिकण्यासाठी, संकल्पना तयार होण्यासाठी या संकल्पनांचा वापर करून अधिकाधिक माहिती व ज्ञान मिळविण्यासाठी ही मूलभूत क्षमता आहे.

२. भाषिक क्षमता :

विविध प्रकारच्या संकल्पना, त्यांचे अर्थ जाणून घेण्यासाठी भाषिक क्षमतेचा वापर होतो. लेखन, बोलणे, वाचन, श्रवण (ऐकणे) या सर्व ठिकाणी ही क्षमता वापरली जाते. अभ्यासक्रमातील यश हे भाषेतील प्रभुत्वावर अवलंबून असते.महाविद्यालयातील कलाशाखा, सामाजिक शास्त्रे, व्यवस्थापन, कायदा, शिक्षणक्षेत्रे, वाणिज्य या विषयांचा अभ्यास करायला ही क्षमता उत्तम असणे गरजेचे असते.व्यावहारिक आयुष्यातील यशासाठीही ही क्षमता चांगली असणे आवश्यक असते.

३. सामाजिक क्षमता : 

चेह‍र्‍यावरील हावभाव, शारिरीक स्थिती, बोलण्याची पध्दत यावरून व्यक्ती समजण्याचा अंदाज करणे. ही क्षमता इतरांना समजून घेण्यासाठी आवश्यक असते. जिथे जास्तीतजास्त व्यक्तींशी संबंध येणार असतो तिथे ती जास्त आवश्यक असते. शिक्षण, डॉक्टर, सामाजिक कार्यकर्ते, नेते, समुपदेशक, व्यवस्थापक या क्षेत्रामध्ये ही क्षमता जास्त असणे आवश्यक असते.

कल

१. तात्विक- वैचारिक कल:

माहिती गोळा करणे, संशोधन करणे, उच्चशिक्षणासाठी अध्ययन करणे, व्यावसायिक क्षेत्रातील मोठया योजना तयार करणे यासाठी हा कल उत्तम असणे आवश्यक आहे.

२. सामाजिक कल:

इतरांबद्दल सह- अनुभूत होता येणे, म्हणजेच दुसर्‍या व्यक्तींना काय वाटत असेल याचा विचार करणे. आंतरव्यक्तिक संबंध व सर्वसामान्यांचे स्वास्थ्य इ बाबत जाग्रुत असणे याबाबत हा कल दिसून येतो.

 

  यशस्वी होण्यासाठी लागणारी गुरुकिल्ली 

  १. संबंधित विषयाची आवड 

  २. विविधांगी वाचन

  ३. भाषेवर प्रभुत्व

  ४. संभाषण कौशल्य

  ५. विषय समजून घेणे

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial